Αλλεργίες στα Καλλυντικά; 3 Προβλήματα που ΔΕΝ θέλετε να έχετε!

Ακολουθήστε μας στα Social Media :

Εκτιμάται ότι ο μέσος ενήλικας χρησιμοποιεί τουλάχιστον επτά διαφορετικά προϊόντα φροντίδας δέρματος κάθε μέρα, οπότε δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αντιδράσεις στα προϊόντα αυτά είναι πολύ συχνές. Οι αντιδράσεις παρατηρούνται μετά την πρώτη εφαρμογή ή μετά από χρόνια χρήσης. Στον αναπτυγμένο κόσμο, υπάρχει μια τάση για χρήση “φυσικών προϊόντων”, με την εσφαλμένη αντίληψη ότι τα φυσικά προϊόντα είναι “υγιέστερα” και προκαλούν λιγότερες αντιδράσεις από τα τεχνητά προϊόντα. Αυτός ο μύθος τείνει να καταρριφθεί, όταν υπενθυμίζεται στους ανθρώπους ότι τα περισσότερα αλλεργιογόνα είναι “φυσικές” πρωτεΐνες.

Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι πλέον πρέπει να υπάρχει επισήμανση των καλλυντικών συστατικών. Οι κανονισμοί αυτοί ορίζουν τον όρο “καλλυντικό προϊόν” και απαιτούν όλα τα συστατικά να απαριθμούνται κατά φθίνουσα σειρά συγκεντρώσεων. Αυτό είναι σημαντικό έτσι ώστε οι καταναλωτές να γνωρίζουν τι ακριβώς βάζουν στο δέρμα τους ή στα μαλλιά τους.   

Προβλήματα που σχετίζονται με τα Καλλυντικά και τα Προϊόντα Φροντίδας του Δέρματος

  • Δερματίτιδα εξ’ επαφής
  • Φωτοευαισθησία
  • Κνίδωση

Ας εξετάσουμε λεπτομερώς τον καθένα από αυτούς του όρους.

1. Δερματίτιδα εξ’ επαφής

Η δερματίτιδα εξ’ επαφής είναι μια φλεγμονή που προκύπτει από την αλληλεπίδραση του δέρματος και μιας ουσίας (ακόμα και του νερού) που έρχεται σε επαφή. Για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων, αυτές οι ουσίες είναι αβλαβείς. Η δερματίτιδα εξ’ επαφής μπορεί να μοιάζει με το έκζεμα και να προκαλεί φαγούρα. Συνήθως πουρουσιάζεται ως ένα εξάνθημα από μικροσκοπικές φυσαλίδες, κόκκινο δέρμα, μερικές φορές ξηρό ή μερικές φορές υγρό δέρμα.

      ⇒ Διαβάστε εδώ: Έκζεμα: 3 ερωτήσεις πιο επίκαιρες από ποτέ!

Η δερματίτιδα εξ’ επαφής παράγεται μέσω μιας από τις δύο κύριες οδούς: ερεθιστική ή αλλεργική. Η ερεθιστική δερματίτιδα εξ’ επαφής και η αλλεργική δερματίτιδα εξ’ επαφής είναι δύο από τις συνηθέστερες δερματικές καταστάσεις στις βιομηχανοποιημένες κοινωνίες, με ποσοστό έως και 10%. Οι δύο παθήσεις είναι κλινικά δυσδιάκριτες και συχνά συνυπάρχουν. Πολλά από τα αλλεργιογόνα που προκαλούν αλλεργική δερματίτιδα εξ’ επαφής είναι επίσης ερεθιστικά.

Ερεθιστική Δερματίτιδα εξ’ επαφής

Η ερεθιστική δερματίτιδα εξ’ επαφής αντιπροσωπεύει το 80% όλων των περιπτώσεων δερματίτιδας εξ’ επαφής. Είναι μια μη ανοσολογική δερματική αντίδραση που δεν περιλαμβάνει ευαισθητοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος (προηγούμενη έκθεση στο αλλεργιογόνο). Μπορεί να εμφανιστεί σε όλα τα μέλη του πληθυσμού ανάλογα με την “ερεθιστικότητα” του χημικού, τη διάρκεια επαφής και την ατομική ευαισθησία.

Τα ατοπικά άτομα (τα οποία έχουν πάντα ξηρό δέρμα) είναι πιο επιρρεπή σε ερεθιστική δερματίτιδα. Το νερό είνα ένα από τα πιο κοινά ερεθιστικά. Ως εκ τούτου τα ατοπικά άτομα που χρησιμοποιούν συχνά το νερό εμφανίζουν συχνότερα ερεθιστική δερματίτιδα χεριών. Ένας άλλος λόγος που οι ατοπικοί εμφανίζουν ερεθιστική δερματίτιδα είναι ότι το δέρμα τους τραυματίζεται εμφανίζοντας γρατζουνιές, επιτρέποντας έτσι τις κάτω από άλλες συνθήκες αβλαβείς χημικές ουσίες των καλλυντικών, να εισέλθουν στο δέρμα.

     ⇒ Διαβάστε εδώ: Ατοπική Δερματίτιδα: Ένας γνωστός-άγνωστος!

Τα πιο συνηθισμένα ερεθιστικά του δέρματος περιλαμβάνουν οξέα, αλκάλεα, απορρυπαντικά και διαλύτες που διαταράσσουν τη λειτουργία φραγμού του δέρματος. Τα κοινά προϊόντα φροντίδας του δέρματος που προκαλούν ερεθισμό του δέρματος περιλαμβάνουν σαπούνια για το μπάνιο, αφαίρεσης μακιγιάζ, σαμπουάν, αποσμητικά σώματος και προϊόντα για να κυματίζουν τα μαλλιά. Το νερό που υπάρχει στα καλλυντικά και στα προϊόντα φροντίδας του δέρματος είναι το πιο κοινό ερεθιστικό του δέρματος για το πολύ ξηρό δέρμα.

Αλλεργική Δερματίτιδα εξ’ επαφής

Η αλλεργική δερματίτιδα εξ’επαφής, από την άλλη πλευρά, είναι μια ανοσολογική δερματική αντίδραση που εμφανίζεται σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Εμφανίζεται μόνο όταν το ανοσοποιητικό σύστημα ενός ατόμου είναι ευαισθητοποιημένο στο αλλεργιογόνο. Αυτή η αντίδραση είναι επίσης γνωστή ως καθυστερημένη αντίδραση υπερευαισθησίας, καθώς το εξάνθημα εμφανίζεται συνήθως αρκετές ώρες μετά την επαφή με το αλλεργιογόνο (> 12 ώρες). Ο αριθμός των χημικών ουσιών που είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα εξ’ επαφής είναι κοντά σε 3000 και αυξάνεται συνεχώς.

Κοινά Αλλεργιογόνα στα Καλλυντικά και στα Προϊόντα Φροντίδας του Δέρματος που προκαλούν Δερματίτιδα εξ’ επαφής

Το πιο συνηθισμένο αλλεργιογόνο που προκαλεί αλλεργική δερματίτιδα εξ’ επαφής είναι το άρωμα. Περισσότερες από 5000 διαφορετικές αρωματικές ουσίες χρησιμοποιούνται στα καλλυντικά και στα προϊόντα φροντίδας του δέρματος. Στο 70-80% των περιστώσεων αλλεργίας σε άρωμα, μετά από δοκιμασία επικόλλησης (patch tests) ανευρίσκεται το Balsam of Peru και το Fragrance Mix (το οποίο περιέχεται σε 8 κοινά αρώματα). Το άρωμα μπορεί επίσης να προκαλέσει αυξημένο χρωματισμό του προσβεβλημένου δέρματος, φωτοδερματίτιδα ή κνίδωσης επαφής.

     ⇒ Διαβάστε εδώ: Δερματική Αλλεργία: Αποτελεί την πιο συνήθη μορφή αλλεργίας;

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το “άοσμο” δεν σημαίνει “χωρίς άρωμα”. Ορισμένα “άοσμα” προϊόντα ενδέχεται να περιέχουν άρωμα για την κάλυψη άλλων χημικών οσμών. Σε ένα προϊόν στο οποίο δεν έχει προστεθεί άρωμα, θα πρέπει να υπάρχει η υπόδειξη “χωρίς άρωμα”.  

Άλλα συχνά αλλεργιογόνα επαφής περιλαμβάνουν συντηρητικά, λανολίνη, π – φαινυλενοδιαμίνη (PPD – μόνιμες βαφές μαλλιών και τατουάζ χέννας) και έναν αυξανόμενο αριθμό φυτικών προϊόντων.

Τα συντηρητικά στα καλλυντικά και τα προϊόντα φροντίδας του δέρματος είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία δερματικών αντιδράσεων. Τα καλλυντικά που περιέχουν νερό πρέπει να περιέχουν κάποιο συντηρητικό για την πρόληψη της ανάπτυξης βακτηρίων ή μυκήτων.

Παραδείγματα Συντηρητικών που υπάρχουν στα Καλλυντικά :

  • Parabens
  • Ιμιδαζολιδινυλουρία
  • Quaternium-15
  • Φαινοξυαιθανόλη
  • DMDM υδαντοΐνη
  • Φορμαλδεΰδη

Τα κοινά φυτικά προϊόντα που προκαλούν δερματίτιδα εξ’ επαφής περιλαμβάνουν φυτά απο την οικογένεια Compositae :

  • Αγκινάρα
  • Χαμομήλι
  • Πικραλίδα
  • Μαργαρίτα
  • Πύρεθρο
  • Feverfew (βάλσαμο)
  • Αμβροσία
  • Γαϊδουράγκαθο

Αρκετά φυτά της οικογένειας των Compositae περιλαμβάνονται  σε προϊόντα “φυτικής” φροντίδας του δέρματος, ειδικά σε σαμπουάν και διαλύματα αρωματοθεραπείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αντιδράσεις επιδεινώνονται από το φως του ήλιου, εμφανίζοντας  εξάνθημα.

2. Φωτοευαισθησία

Η φωτοευαισθησία είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή της δερματικής νόσου που προκαλείται από την αλληλεπίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας και ενός εξωγενώς αποκρώμενου χημικού παράγοντα που μπορεί να είναι είτε φάρμακο είτε τρόφιμο που λαμβάνεται από το στόμα ή ουσία που εφαρμόζεται στο δέρμα. Μπορεί να χωριστεί σε φωτοδερματίτιδα, που αναφέρεται επίσης ως φωτοαλλεργική δερματίτιδα, και δερματίτιδα εξ’ επαφής με φωτοευαίσθητα φάρμακα.

Φυτά που προκαλούν Φωτοδερματίτιδα

Η φυτο-φωτοδερματίτιδα προκαλεί ερυθρότητα και φουσκάλες κατά την πρώτη έκθεση, ακολουθούμενη από επίμονη υπερμελάγχρωση (σκούρο χρώμα του δέρματος). Αυτό το σκούρο δέρμα μπορεί να διαρκέσει μήνες. Το εξάνθημα παράγεται μέσω φωτοτοξικής αντίδρασης, πράγμα που σημαίνει ότι η αντίδραση καθιστά το δέρμα επιρρεπές σε βλάβη από το υπεριώδες φως και τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κάψιμο και πόνο στο επηρεαζόμενο σημείο. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την αντίδραση που παράγεται από φυτά όπως ο δηλητηριώδης κισσός, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως αλλεργική αντίδραση εξ’ επαφής και περιλαμβάνει συμπτώματα όπως έντονος κνησμός.

Οι ενώσεις που σχετίζονται με τις φουροκουμαρίνες (ψωραλίνες) συνήθως προκαλούν φωτοευαισθησία σχετιζόμενη με το φυτό. Δύο είναι οι προϋποθέσεις για την έναρξη της φυτο-φωτοδερματίτιδας : η επαφή με ένα φυτό ευαισθητοποίησης πχ η φουροκουμαρίνη και η έκθεση σε υπεριώδες φως (μήκος κύματος  μεγαλύτερο από 320nm), συνήθως ηλιακό φως. Επομένως, αυτή η δερματίτιδα είναι συνήθως εποχιακή.

Κοινό όνομα Όνομα βοτανολογίας Οικογένεια φυτών
Περγαμόντο Citrus bergamia Rutaceae
Σέλινο Apium aurantium Umbelliferae
Γκρέιπφρουτ Citrus medica Rutaceae
Άνηθος Anethum graveolens Umbelliferae
Μάραθος Foeniculum vulgare Umbelliferae
Σύκο Ficus carica Moraceae
Λεμόνι Citrus Lemon Rutaceae
Λάϊμ Citrus aurantifolia Rutaceae
Άγριο καρότο Dacus carota Umbelliferae

Πολλά από αυτά τα φυτά προστίθενται επίσης σε “φυτικά” προϊόντα φροντίδας του δέρματος.

3. Κνίδωση εξ’ επαφής

Η κνίδωση εξ’ επαφής είναι μια άμεση (μέσα σε 15λεπτά από την επαφή), αλλά παροδική τοπική αντίδραση με οίδημα και ερυθρότητα που συμβαίνει στο σημείο επαφής του δέρματος με το προϊόν.

Ο καθένας είναι σε θέση να εμφανίσει κνίδωση εξ’ επαφής, ωστόσο υπάρχουν ορισμένες ομάδες ανθρώπων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Οι επαγγελματικές ομάδες που βρίσκονται σε κίνδυνο και οι ουσίες που προκαλούν κνίδωση εξ’ επαφής παρατίθενται παρακάτω:

  • Οι εργαζόμενοι στον τομέα της γεωργίας και των γαλακτοπαραγωγών – γάλα αγελάδας, σιτηρά και ζωοτροφές
  • Αρτοπαρασκευαστές – υπερθεϊκή αμμωνία, αλεύρι, άλφα-αμυλάση
  • Οδοντίατροι – λάτεξ, ακρυλικά και εποξειδικές ρητίνες, οδοντόκρεμα
  • Εργαζόμενοι στα τρόφιμα – τυρί, αυγά, ψάρια, οστρακοειδή, φρούτα, αλεύρι
  • Κομμωτές – υπερθειική αμμωνία, λάτεξ
  • Ιατροί / κτηνίατροι – λάτεξ

Διάγνωση των δερματικών εξανθημάτων που προκαλούνται από τα καλλυντικά

Η κνίδωση εξ’ επαφής διαγιγνώσκεται με την εφαρμογή του προϊόντος στο δέρμα για 15-20 λεπτά και παρατηρείται η αντίδραση του δέρματος (ερυθρότητα, οίδημα, κνησμός).

Η δερματίτιδα εξ’ επαφής διαγιγνώσκεται με την δοκιμασία επικόλλησης (Patch tests). Ο μόνος τρόπος για τη διάγνωση της αλλεργικής δερματίτιδας εξ’επαφής είναι η συγκεκριμένη δοκιμασία. Αυτή η δοκιμασία είναι διαφορετική από το δερματικό τεστ (που δίνει απάντηση σε 15 λεπτά), γιατί  η δερματίτιδα εξ’ επαφής όπως αναφέρθηκε παραπάνω είναι καθυστερημένη αντίδραση υπερευαισθησίας (δίνει θετική απάντηση σε περίπου 48 ώρες).

Οι χημικές ουσίες τοποθετούνται στην πλάτη και παραμένουν εκεί για 48ώρες. Δεν μπορείτε να κάνετε ντουζ ή οποιαδήποτε εργασία η οποία θα σας κάνει να ιδρώσετε και έτσι να ξεκολλήσουν.

Μετά από δύο ημέρες, τα patch test αφαιρούνται και γίνεται η πρώτη ανάγνωση του αποτελέσματος. Σημειώνονται στα σημεία της αφαίρεσης και θα σας ζητηθεί μια τελευταία ανάγνωση στις 72 ώρες. Ένας έμπειρος γιατρός μπορεί να κάνει διάκριση μεταξύ αλλεργικής δερματίτιδας εξ’ επαφής και της ερεθιστικής αντίδρασης από το λευκοπλάστ του τοποθετείται για την στερέωση των Patch tests.

Θεραπεία

Η αλλεργία στα καλλυντικά μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρή.  Αρχικά θα πρέπει να απομακρυνθεί το πιθανό αλλεργιογόνο – καλλυντικό  που οδήγησε στην εμφάνιση συμπτωμάτων. Για τον έλεγχο του κνησμού, του πρηξίματος και της ερυθρότητας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κρέμα ή αλοιφή που περιέχει ήπιο στεροειδές (μόνο με οδηγία ιατρού). Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί εκτός από την συνταγογράφηση ισχυρού τοπικού στεροειδούς, πιθανόν και αντιβιοτική φαρμακευτική αγωγή, εάν υπάρχουν φουσκάλες ή εικόνα μόλυνσης. Τα ήπια μαλακτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καταπραϋνουν και να ανακουφίσουν από την ξηρότητα.

Τι Πρέπει να Κάνετε για να Αποφύγετε την Αλλεργία στα Καλλυντικά ;

Εάν έχετε αλλεργία στα καλλυντικά, ο καλύτερος τρόπος για να αποφύγετε οποιοδήποτε πρόβλημα είναι η αποφυγή όλων των προϊόντων που περιέχουν το αλλεργιογόνο στο οποίο είστε ευαισθητοποιημένοι.

Μερικά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για τη μείωση των αντιδράσεων αλλεργίας από καλλυντικά περιλαμβάνουν τα ακόλουθα :

  • Διαβάστε τη λίστα των συστατικών σε όλα τα καλλυντικά προϊόντα και αναγνωρίστε τα ονόματα των αλλεργιογόνων που πρέπει να αποφύγετε
  • Όταν δοκιμάζετε ένα νέο προϊόν, κάντε μια δοκιμή τοποθετώντας ένα μικρό δείγμα του προϊόντος στον εσωτερικό καρπό ή στον αγκώνα σας και περιμένετε τουλάχιστον 24 ώρες για να δείτε αν συμβεί κάποια αντίδραση
  • Επιλέξτε προϊόντα που δεν έχουν μεγάλη λίστα συστατικών για να ελαχιστοποιήσετε τα πιθανά αλλεργιογόνα
  • Εφαρμόστε αρώματα στα ρούχα σας και όχι στο δέρμα σας και αφήστε το άρωμα να στεγνώσει πριν βάλετε τα ρούχα
  • Ψάξτε για προϊόντα που είναι υποαλλεργικά, απαλλαγμένα από αρώματα. Ωστόσο, να γνωρίζετε ότι αυτά μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις.

Ο Αλλεργιολόγος σας μπορεί να έχει περισσότερες ειδικές συμβουλές, ιδιαίτερα εάν είστε ευαισθητοποιημένοι σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα.

Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!

About the author: Ψωμιάδου Μαρία - Αλλεργιολόγος

Ειδική Αλλεργιολόγος Παίδων & Ενηλίκων, ειδικευθείσα στο Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών Α. & Π. Κυριακού. Δραστηριοποιείται κατά κύριο λόγο στην περιοχή της Ημαθίας (Βέροια) αλλά και τις γύρω περιοχές. Στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε απορία σας!

Leave a Reply

Your email address will not be published.